خانه باغ اتحادیه، تنها بازمانده تاریخی خیابان لاله زار

بافت تاریخی یک شهر به عنوان یک گنجینه گرانبها از فرهنگ آن شهر به حساب می آید، فضاهایی که ریشه در گذشته دارند و می توانند مانند یک رشته ارزشمند به آینده گره خورده و خاطره های خوبی را از قدیم به حال بیاورند. علاوه بر این بافت های تاریخی می توانند به کارکردهای مختلف شهری پاسخ بدهند. معابر، گذرها، میادین، مراکز محله ها و در عین حال خانه هایی که ریشه ساخت و بافت آنها در گذشته است و همین نکته می تواند به شهری که به سمت امروزی شدن قدم بر میدارد، هویت و خاطره جمعی بدهد که نیاز هر شهر و شهروندی محسوب می شود.

چرا باید بناهای تاریخی را حفظ کنیم؟

ارزش سیما و منظر شهری در مکانهای عمومی به فضاهایی که به آن قدمت و ریشه تاریخی می دهد، بستگی دارد؛ همین موضوع دلیل کافی و لازم برای جلوگیری از نابودی این بخش از خاطره شهر است. صرف پیری بافت هایی مانند یک میدان قدیمی، خانه ای تاریخی یا خیابانی که ریشه شکل گیری آن به گذشته های دور بر میگرد، به معنی خراب کردن و ساختن دوباره آن نیست، در بسیاری مواقع بهتر است این فضاها به عنوان آنچه که بر شهر گذشته، باززنده سازی و در حافظه شهر حفظ شود؛ بافت های تاریخی، پوسته های ارزشمندی هستند که نباید آنها را فراموش کرد و پرداختن به آنها به معنی احیا و زنده شدن خاطره جمعی در شهری با پشتوانه تاریخی است که می توان آن را در بناهای شهریش جست و جو کرد، ارزش این موضع برای شهر تهران به عنوان یک پایتخت ضربدر هزار می شود.

خانه های تاریخی، خاطره جمعی شهروندان

ساکنین فعلی تهران با بیگانگی شهری مواجه هستند، خانه های قدیمی به عنوان حافظه ای تاریخی می تواند این بیگانگی را از بین برده و حس تعلق خاطر و احساس وابستگی به فضای شهری را در آنها زنده کرده و در عین حال میزان اعتبار و پشتوانه تاریخ شهر را با ارتقاء کیفیت بصری بافت تاریخی بیشتر کند.

باززنده سازی فضاهای تاریخی به معنی حفظ خاطره جمعی شهری با قدمت تاریخی تهران است. خانه های تاریخی بخش قابل توجهی از فضاهای شهری محسوب می شوند که در کنار زنده کرده خاطره جمعی می توانند به ایجاد و ارتقای "حس تعلق مکانی"، "انسجام اجتماعی" و "حس مکان" به عنوان کارکردهای روانشناختی، اجتماعی و محیطی خاطره جمعی شهروندان کمک کند، شاید برایتان جالب باشد بدانید به دنبال ایجاد خاطره جمعی از طریق این کارکردها ابعاد اقتصادی، اجتماعی، زیست محیطی، کالبدی- فضایی، مدیریتی و فرهنگی یک شهر در ابعاد تهران بیشتر خواهد شد.

خانه باغ اتحادیه، تنها بازمانده تاریخی خیابان لاله زار

«خانه باغ اتحادیه» یا «خانه امین‌السلطان» عمارتی مربوط به دوران قاجار است که در مرکز تهران قرارگرفته‌است. این خانه تاریخی به عنوان تنها بازمانده از خیابان لاله‌زار قدیم و یکی از باارزش‌ترین معماری‌های دوره قاجار است. این خانه به دلیل موقعیت مکانی بین خیابان فردوسی و لاله‌زار تهران قدیم، محل رفت‌وآمدهای میهمانان خارجی آن زمان و محل نشست‌های سیاسی بوده است.

خروج از فهرست آثار ملی، خریداری توسط شهرداری

«خانه باغ اتحادیه» در 12 تیرماه سال 1384 با شماره ثبت 12057 در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد اما بعد از مدت نه چندان کوتاهی به حکم دیوان عدالت اداری ایران این خانه به همراه خانه پدری پروین اعتصامی از فهرست آثار ملی خارج شده و در خطر تخریب قرار گرفتند. در بهمن ماه ۱۳۹۲، اعضای شورای شهر تهران به فوریت طرح الزام خرید و بازسازی این خانه تاریخی توسط شهرداری رای داده و خانه باغ اتحادیه در مهر ماه ۱۳۹۴ توسط سازمان زیباسازی شهر تهران به قیمت ۲۸ میلیارد تومان خریداری و باززنده سازی آن در دستور کار این سازمان قرار گرفت؛ نکته قابل توجه در تملک خانه توسط شهرداری در این است که ورثه به هیچ کدام از خریداران خانه اعتمادی نداشتند تا نکند خانه تخریب شود اما در نهایت مدیریت شهری توانست این اطمینان خاطر را به 150 ورثه بدهد که این خانه بازسازی و نگهداری خواهد شد.

این خانه تاریخی که خانواده اتحادیه در آن زندگی می‌کردند؛ دارای 3500 متر بنای مسقف است که 4 امارت و 3 حیاط که شامل حوضخانه و حمام است و متشکل از 8 حوض ،6 آب انبار قدیمی و مجموعه ای از شبکه های آبرسانی تاریخی است که تمام این بناها توسط سازمان زیباسازی باززنده سازی شده و به موزه ای با عنوان موزه مشاهیر تبدیل خواهد شد.

باززنده سازی خانه تاریخی اتحادیه با کمک معماران برجسته

ابنیه های موجود در محوطه خانه تاریخی اتحادیه متشکل از معماری دوره قاجار، پهلوی اول و دوم است، این مجموعه دارای دو در ورودی است که یک ورودی از خیابان لاله زار و یک ورودی از خیابان فردوسی است و همه این ویژگی های منحصر به فرد باعث شد تا معاونت خدمات شهری و سازمان زیباسازی برای باززنده سازی آن به سراغ معماران برجسته رفته و از آنها برای حفظ تمام فضای تاریخی کمک بگیرند.

در بازدید اولیه مشخص شد که بیش از 70 درصد از بناهای این خانه نیاز به مرمت دارند بنابراین در مرحله اول شورای راهبری معماری تشکیل شد که در آن بیش از 50 کارشناس هنری و معماری حضور داشتند و با مشورت و همراهی یکدیگر تلاش کردند تا پروژه در فاز بندی های مختلف روند زمانی مناسب را طی کرده و در عین حال ضمن حفظ بافت تاریخی و شکل واقعی خانه، این فضای تاریخی برای بهره برداری آماده شود.

استحکام بخشی با تکیه بر متد علمی روز دنیا

10 تیم کارشناس تاریخی ضمن پژوهش بر روی ابنیه های تاریخی موجود در خانه اتحادیه در ابتدا عملیات استحکام بخشی تمامی بناها را انجام داده و در قدم اول که شامل استحکام بخشی زیربنای ساختمان بود از جدیدترین متد علمی روز دنیا با حفظ فضای تاریخی استفاده کرد.

در گام نخست مرمت و باز زنده سازی تنها بادگیر مجموعه خانه تاریخی اتحادیه در فروردین ماه 96 صورت گرفت تا در فاز نخست این پروژه بخش هایی از این عمارت با کاربری موزه مشاهیر افتتاح و به بهره برداری برسد.

سردر آجری، زیباترین بخش خانه اتحادیه

مهمترین و زیباترین بخش خانه سر در آجری آن _ ورودی از سمت خیابان لاله زار _ است، قرنیز زیبایی در بخش فوقانی سر در و ستون توکار نیم گرد در دو طرف ورودی، همراه با پیش کرده تزیینی با استفاده از آجر تراش دار در دور تا دور قوس بالای در، نقش سمت ورودی با نقش آجر کاری حصیری جفت جفت، قاب مربوطه به اسماء جلاله، قوس مغولی برگشته در محل چراغ دان با نقوش اسلیمی که دو اژدها را نشان می دهد و از تزئینات جالب توجه خانه و باغ اتحادیه هستند، علاوه بر آن قوس در ورودی نیز به چشم می خورد این قوس بسیار شکیل و همانند قوس های هندی و مغولی است با این تفاوت که انعطاف آن کمتر از حد معمول قوس های هندی و مغولی است. این سر در زیبا کار استادکاران آجرکار نیشابوری است سازمان زیباسازی شهر تهران با توجه به اهمیت و زیبایی این بخش در ابتدا مرمت آن را در دستور کار خود قرارداد.

خانه اتحادیه، موزه ای برای مشاهیر ایران

طبق برنامه ریزی های صورت گرفته بهره برداری از فاز نخست مرمت خانه تاریخی اتحادیه؛ نیمه نخست امسال صورت می‌گیرد. خانه ای که در آینده ای نزدیک به موزه ای برای مشاهیر ایران تبدیل خواهد شد. در پیش بینی های صورت گرفته برای تبدیل این خانه به موزه مشاهیر چند بخش دفاع مقدس، انقلاب اسلامی، فرهنگ و هنر، ورزش، دانش، بین الملل و کودک و نوجوان پیش بینی شده است؛ خانه اتحادیه در آینده ای نه چندان ضمن باززنده سازی با حضور مجسمه‌‌ها و تاریخ در بخش های گفته شده به یک فضای شهری مفرح برای حضور شهروندان و آشنایی با مشاهیر بخش‌های مختلف تبدیل خواهد شد.

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه