وجه فراموش شده در نماهای شهری

ضرورت بازبینی در مفهوم نورپردازی در فضاهای شهری

حضور شهروندان در فضاهای شهری مختص به روز نیست، زندگی در مکانها و مناظر شهری در شب نیز جریان دارد. گرچه کمی اغرقآمیز به نظر میرسد اما امروزه واژه "جامعه 24 ساعته" بهعنوان معرف دنیای جدید، مناسب به نظر میرسد. احیای زندگی شبانه شهرها ملزم به حضور نور و به تبع آن روشهای مختلف نورپردازی است. امروزه روشها و تجهیزات نوین نورپردازی تأثیرات فراوانی بر ظاهر شهرها و رونق اقتصادی صنایع از طریق تبلیغات داشته است. ورود تکنولوژی و روشهای گوناگون نورپردازی این امکان را برای طراحان فراهم میآورد تا علاوه بر تأمین روشنایی فضاها و مکانهای شهری، فاکتورهای گوناگون دیگر مانند جذابیت، تنوع، تعامل محیطی و... را در طراحی نورپردازی این فضاها مد نظر قرار دهند. از اینرو آشنایی با این روشها و تجهیزات و نحوه عملکرد آنها گام مهمی در ارتقاء این روند به همراه خواهد داشت. در اینجا به معرفی برخی تجهیزات نوین در نورپردازی و در ادامه نیز به معرفی نمونههایی از جدیدترین روشهای نورپردازی میپردازیم.

باید بپذیریم که نور ماهیتی تفکیکناپذیر از معماری داخلی و بیرونی است، البته مدیریت صحیح نور همگام با طراحی و معماری میتواند از بهترین و اقتصادیترین روشها برای افزایش شادابی و سرزندگی در محیط، آرامش، کارایی و حالات عاطفی افراد باشد. همچنین نورپردازی مناسب میتواند بر ویژگیهای خاص معماری، اثرات قابل ملاحظهای بگذارد. اهمیت این موضوع، معماران و طراحان را بر آن داشته است که علاوه بر نمای ساختمانها در روز، چگونگی روشنایی آنها در شب را نیز در روند طراحی خود در نظر گیرند. از اینرو دانش نورپردازی برای تأمین این هدف در طراحی روزبهروز در حال پیشرفت بوده و روشها و تجهیزات نوینی را برای بهبود تأثیرات زیبایی‌شناسی، اقتصادی و... به دنیای روشنایی و نورپردازی ارائه میدهد. نقطه عطف این روند را میتوان ورود لامپهای LED در سال 1995 دانست که رفته رفته جایگاه خود را هرچه بیشتر در صنعت روشنایی باز نموده است.
روشهای استفاده از فناوریهای تعاملی در نورپردازی نماها
نورپردازی سهبعدی
نورپردازی سهبعدی از مهمترین موارد و اجزای مربوط به روشهای استفاده از فناوریهای تعاملی در نورپردازی نماها است. نورپردازی سهبعدی یکی از جدیدترین روشهای نورپردازی در دنیا است که نحوه عملکرد آن به صورت تابشی بوده و نیازی به سیمکشی و نصب ادوات بر نمای ساختمان نخواهد داشت. نورپردازی 3D با استفاده از طراحی معماری سازه و برداشت از برشها، محل قرار گرفتن در و پنجرهها، محل قرار گرفتن ستونها و سایر المانهای موجود در نما، سناریونویسی شده و ساخت انیمیشن صورت میگیرد و با توجه به تنوع نما، بعدسازی شده و نمایش بهصورت سهبعدی (با استفاده از خطای دید) انجام میشود. با پیشرفت روزافزون علوم، تکنیکهای مختلفی در علم نورپردازی بهوجود آمدند که دارای جلوههای بعدی متمایز و خاص خود هستند. در چند سال گذشته، کشورهای اروپایی و آمریکایی با اهداف خاص از این تکنولوژی استفاده کردهاند. نورپردازی سهبعدی با توجه به جدید بودن فناوری و امکان ایجاد افکتهای مختلف و گوناگون میتواند تأثیرگذاری خود را برای مدتها حفظ کند. همچنین در این سیستم میتوان از مزایای تبلیغات بر روی نمای ساختمان بهرهبرداری نمود که این امر باعث درآمدزایی و برگشت سرمایه نیز خواهد بود. امروزه بزرگترین و معتبرترین شرکتهای تجاری دنیا نظیر سامسونگ، سونی، بیامدبلیو، مرسدس و... برای تبلیغات محیطی و رونمایی از محصولات جدیدشان از این تکنولوژی استفاده میکنند.
نورپردازی روان نما
نورپردازی نما با روشهای متنوعی قابل اجرا است. نورپردازی روان سیستمی جهت زیباسازی نماهای ساختمانها و مجتمعها است که با استفاده از آن میتوان از نمای ساختمان بهعنوان یک تابلوی عظیم تبلیغاتی استفاده نمود. نمای ساختمان اولین مولفه ظاهری از ساختمان است که میتواند تأثیر زیادی بر ساکنین ساختمان و یا حتی منطقه داشته باشد. این سیستم تحت PC است و میتوان با تایپ کلمات مورد نظر با کیبورد، بازتاب آن را در نمای ساختمان مشاهده کرد. سیستم ذکر شده با استفاده از لامپهای LED به صورت RGB و یا تکرنگ اجرا میگردد و میتواند طیف گستردهای از رنگها را به نمایش بگذارد.
کفپوش نوری هوشمند
تجهیزات تعاملی در بستر شهر نیز کاربرد دارند و از جمله آنها کفپوشهای نوری هستند. کفپوش نوری هوشمند یا فناوری "اینتراکتیو فلور" برای پیادهسازی ایدههای تبلیغاتی نوین از طریق افکتهای تصویری به کار گرفته میشود. این محصول با استفاده از سختافزار و نرمافزارهای طراحی شده توسط متخصصین و با بهرهگیری از پکیج اصلی نرمافزار هوشمند، تصاویر جذاب و قابل توجهی را ارائه مینماید که نسبت به حرکت افراد به روی سیستم حساس است و عکسالعمل نشان میدهد.
کفپوش نوری هوشمند، تصویری متحرک است که مانند یک فرش یا تابلو روی سطح مورد نظر گسترده میشود و این تصویر به رفت و آمد و همچنین حرکت افرادی که از روی آن عبور میکنند، واکنش نشان میدهد؛ همچنین واکنش و عکسالعملی که هر فرش از خود نشان میدهد، متفاوت است. در این فناوری تصویر بر روی سطح زمین، دیوار و یا شیشه پخش میشود.این فرشها در محیطهای داخلی و خارجی، روشن یا تاریک، در فضاهای سرپوشیده یا حتی بدون سقف قابل نصب و راهاندازی هستند.
بهرهبرداری از این سیستم برای کاربران آن بسیار ساده است و کاربر میتواند به راحتی افکتهای مورد نظر خود را در این سیستم با سلیقه خود تعریف و اجرا نماید. برای این فرشها افکتهای مختلفی پیشفرض شده است و از آنجا که این فرشها معمولاً مصرف تبلیغاتی دارند کاربر میتواند از میان صدها افکت، با توجه به هدف مورد نظر خود، افکتهای مورد نیاز را انتخاب کند. این سیستم از طریق یک پکیج که به صورت سقفی نصب میگردد، روی زمین افکتهای تصویری جذابی را ایجاد میکند و نسبت به حضور و عبور افراد از درون محدوده تصویر ایجادشده واکنش نشان میدهد.
از جمله مزایای این تکنولوژی میتوان به اجرای بازیهای اینتراکتیو مانند فوتبال مجازی و پیادهسازی ایدههای تبلیغاتی نوین از طریق افکتهای تصویری اشاره کرد. این سیستم را میتوان در هر مکانی که نور مستقیم خورشید نتابد، نصب و راهاندازی کرد که معمولاً در فرودگاهها و بانکها و فروشگاهها و اماکن نمایشگاهی و نیز فرهنگسراها برای پیادهسازی تبلیغات محیطی کاربرد بسیار دارد. برای بالا بردن کیفیت تصویر و ضدخش نمودن کیفیت زمین میتوان از لایه PVC مات و لایه محافظ بر کف زمین استفاده نمود.
با توجه به ضعیف شدن ساختارهای زمانی، جامعه 24 ساعته خلق شده است. در نتیجه آن، استفاده از وقت و زمان و الگوی فعالیتها به صور گوناگون افزایش و یا کاهش یافته است. با در اختیار گرفتن زمان شب ما زمان بیشتری خلق نمیکنیم بلکه از زمانی که در اختیار داریم، موثرتر بهره میگیریم و این روند تنها با حضور نور و بهرهگیری از تجهیزات و روشهای جدید نورپردازی امکانپذیر خواهد بود. در متن حاضر سعی بر معرفی تجهیزاتی از نورپردازی گردیده است که با ویژگیهای سهولت اجرایی و کاهش مصرف انرژی و هزینههای اقتصادی، عمر طولانی و... و در بخش روشها با ویژگیهای سهولت اجرا و عدم نصب ادوات، ارتقاء کیفیت بصری محیط، امکان ایجاد تعامل با محیط و...، علاوه بر تأمین اهداف روشنایی و نورپردازی، امکان حضور فاکتورهای کیفیتبخش به محیط را متناسب با فضا، موقعیت و مناسبات فراهم آورده و احیای زندگی شبانه و خلق محیطهای تأثیرگذار از نظر فاکتورهای بصری را ممکن میسازد.
فهرست منابع و مراجع
پاکزاد، جهانشاه، سوری، الهام (1391). راهنمای نورپردازی مکانهای شهری, تهران: آرمانشهر.
غفارزاده وجدانی، مهرنوش (1394). نور و احیای زندگی شبانه، تهران: آذرخش.
Carmona, M. (2003): "Public Places, Urban spaces", Oxford: Elsevier.
Lighting Design (2015).www.kknco-kh.ir (2015-11-10)
Digital Boards (2015 ).www.ssco.tv (2015-11-10)
RTO (2015).www.rtdholding.ir (2015-11-10)

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

آمار و اطلاعات

نگارخانه