مشارکت در فرآیند تخیل اثر

روزبه صدر

"ازدراکو ازدراکوف" هنرمند بلغاریایی در اثرش با عنوان "ساختار"، توجه وی‍ژه خود به زیبایی شناسی را نشان می دهد؛ اثری که به وضوح با رویکردی مدرنیستی شکل گرفته و با تکیه بر عناصر بصری خالص سعی در تحریک حس زیبایی شناسی مخاطب دارد. از این منظر باید گفت هنرمند توانسته تا اندازه زیادی به موفقیت دست پیدا کند. توفیقی که حاصل تسلط هنرمند بر مبانی هنرهای تجسمی است و با به کارگیری هوشمندانه آن توانسته اثرش را در هیبت یک پدیده دیداری مستحکم و چشم نواز پیش روی بیننده قرار دهد. به همه این ها باید حساسیت هنرمند در همنشین کردن عناصر خالص بصری چون خط، سطح و نقطه را یادآور شد که به غنای بصری حجم انجامیده است. اختلاف سطح هایی که با نرمی و ظرافت به پیدایش فرم های ساده اما غنی از نظر دیداری منجر شده اند، با تصور دقیق هنرمند از سایه روشن هایی که در شکل نهایی اثر پیش روی مخاطب قرار می گیرد، بخش عمده ای از این جذابیت های تصویری را به این اثر بخشیده است. اثری که در عنوانش هم نشان می دهد که بیش از هر چیز جویای توجه مخاطب به همین جنبه ها است.
هنرمند اما با تاکید بر جنبه های زیبایی شناسانه اثرش، راه را بر خوانش های مطابق با فهم مخاطب نمی بندد. خود او حتی ارجاعات و تداعی هایی را در اثرش نشانه گذاری می کند که اگرچه هیچ کدام از این ارجاعات مطلق و تاکید شده به نظر نمی رسد، اما امکان دریافت های متفاوت از طرف بیننده اثر را فراهم می کند. از قضا همین عدم تاکید هنرمند بر ارجاعی خاص، فضای بیکرانی برای رها شدن تخیل و دریافت های شخصی مخاطب فراهم می کند. اگرچه به لحاظ شکلی نوعی از ارجاع تاریخی به سنت های تصویری اروپایی سده های میانه در حس و حال کلی اثر نمایان گر است، اما در حقیقت اثر در بی زمانی و بی مکانی آشکاری سیر می کند.
فرم ساده اثر که از تکرار یک الگوی واحد تشکیل شده است، به نحوی در مقابل دیدگان مخاطب قرار می گیرد که او می تواند با تخیل خود اثر را در اشکال بی نهایت و متفاوتی گسترش دهد. به این ترتیب اثر، قابلیت امتداد پیدا کردن تا بی نهایت را در خود دارد. همچنین به دلیل شکل و شمایل معماری گون این اثر، مخاطب به شکلی غریزی تمایل خواهد داشت تا الگوی واحدی را که هنرمند در این اثر پیشنهاد می دهد، به دلخواه خود و چنان که تخیلش اجازه می دهد، دوباره و دوباره بسازد. چنین امکانی به مخاطب اجازه می دهد تا به نحوی فعال در فرآیند تخیل اثر مشارکت داشته باشد و در یک درگیری ذهنی فعال در تجسم اشکال بی نهایتی که اثر می تواند به خود بگیرد، شریک شود.
رویکرد انتزاعی هنرمند در طراحی و به سامان رساندن این اثر، نیروهای دیداری نهفته در آن را به شکلی مضاعف به بیننده اش منتقل می کند؛ نیروهایی که در همگرایی با یکدیگر، حسی از سیالیت و رها بودن به نگاه مخاطب می بخشد و گردش آزادانه و بدون مانعی در تمام ابعاد و زیر و بم اثر را امکان پذیر می کند؛ امری که تنها و تنها با ابه کارگیری عناصر خالص دیداری حاصل شده است و علیرغم اینکه به طور مستقیم مخاطب را درگیر معنا و مفهومی خاص نمی کند، اما حسی از نزدیکی و صمیمیت مخاطب با اثر را به دنبال دارد.

معرفی کتاب

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه