پرونده ای برای سردر باغ ملی، نماد تاریخی پایتخت

دالان سبز
به مرکز تاریخی شهر تهران که پا بگذاری، همان اول خیابان امام خمینی امروز و سپه دیروز، سردر باغ ملی خودنمایی میکند؛ درست وسط دو عمارت زیبای تاریخی؛ عمارت پست در شرق و شرکت نفت ایران و انگلیس در غرب. یک مجموعه بی نظیر به جامانده از دل تاریخ که با معماری موقر و متین مثل یک قاب عکس زیبا روی پیشانی شهر نشسته. انگار که دروازه ای جادویی باشد که پرتابت میکند به بیشتر از یک قرن قبل؛ به طهران قدیم.
پروندهای که میخوانید، درباره دیروز و امروز سردر باغ ملی است؛ یادگاری پایتخت از روزگار سپری شده که حالا پاتوق دل انگیز بسیاری از جوانان و تهرانگردهاست.
سردر باغ ملی در یک نگاه
مکان
ضلع شمالی خیابان امام خمینی (سپه سابق)، ضلع شرقی وزارت امور خارجه و ضلع غربی موزه پست و تلگراف
سال ساخت
این بنا در زمان سردارسپهثسی و وزارت جنگ رضاخان میرپنج شروع شده و به اتمام رسیده است. رضاخان در چهارم اسفند 1299 به ریاست دیویزیون قزاق و در 21 فروردین 1303 در جلسه فوق العاده و سری مجلس شورای ملی به رئیس الوزرایی رسید. افتتاح سردر مقارن با پست جدید رئیس الوزرایی رضاخان میرپنج در سال 1340 قمری است.
ابعاد سردر
پهنای این سردر از شرق به غرب به حدود 28 متر میرسد. ساختمان سردر بر چهار پایه توپر آجری به ابعاد تقریبی 1.5 در 2.5 متر استوار است.

وجه تسمیه
این بنا به عنوان دروازه ورودی به میدان مشق که محوطهای نظامی و در اختیار قشون بوده، ساخته شد. مدتی پس از ساختن این دروازه، طرح برپایی نخستین باغ همگانی (پارک) شهر تهران به نام باغ ملی در زمینهای درون میدان مشق برنامه ریزی و پیاده سازی شد و به همین دلیل نام دروازه میدان مشق به سردر باغ ملی تغییر کرد. بااین حال، باغ ملی چند سال بیشتر دوام نیاورد و در محوطه آن، ساختمانهایی از جمله ساختمان وزارت امور خارجه ایران، کتابخانه ملی و موزه ایران باستان ساخته شد. اما نام این باغ بر سر دروازه میدان مشق پابرجا ماند.
طراح سردر
استاد جعفرخان کاشی از معماران بنام و صاحب سبک اواخر قاجار و اوایل قرن معاصر

ویژگیهای معماری
این بنا با آمیزه ای از سبک معماری ایرانی-اروپایی به ویژه در کاشی کاریها و کلاه فرنگی طراحی شده است. پی این بنا و پایه و شال ستونهای هشتگانه آن و ساق ستونها آجری است.
نقوش روی نمای داخلی
صحنه تسخیر تهران در کودتای ۱۲۹۹ در نزدیکی دروازه و برج و باروهای تهران (احتمالا دروازه قزوین)، نگاره تمام قد سربازان لژیون قزاق، مسلسل و نقوش فرشته پیروزی که کم وبیش از حجاری های طاق بستان اقتباس شده است.

بخشهای سردر
۱. یک باب دروازه اصلی و دو باب دروازه کوچکتر در کنار آن که احتمالا دروازه اصلی برای تردد سواره و دروازههای دو سو برای تردد عابران در نظر گرفته شده بود. هر سه در دارای دروازه های چدنی است که در قورخانه تهران توسط استاد محمدعلی کرمانی ساخته شده است.
۲. دو اتاق قراول خانه یا نگهبانی در دو طرف سردر
۳. یک نقاره خانه بر فراز دروازه

دسترسی
بهترین راه برای رسیدن به سردر باغ ملی، استفاده از مترو است. در ایستگاه مترو امام خمینی از قطار پیاده شوید و بعد از خروج از ایستگاه مترو به سمت غرب بروید و بعد از پنج دقیقه پیاده روی به سردر باغ ملی که در سمت راست شما خواهد بود، برسید. علاوه بر این میتوانید از اتوبوسهایی که به میدان امام خمینی و پایانه فیاض بخش یا پایانه قورخانه تردد میکنند هم استفاده کنید. بعد از پیاده شدن از اتوبوس در این پایانه ها کافی است به سمت شمال بروید و به خیابان امام خمینی و سردر باغ ملی برسید.
تعمیرات انجام شده در سردر بعد از انقلاب اسلامی
دوره اول
زمان: سال 1367
مجری: دفتر فنی سازمان ملی حفاظت آثار باستانی در تهران
اقدامات: تثبیت کاشی کاری ها، تعمیر شیروانی و شست وشوی نمای آجری سردر
دوره دوم
زمان: سال 1380 تا 1381
مجری: اداره کل میراث فرهنگی استان تهران
اقدامات: پاکسازی سطوح نما، انجام عملیات رفع رطوبت پایه ها، حذف لایه های آسفالت کف بالاآمده خیابان و برقراری امکان حرکت دروازه ها، تعمیرات دروازه ها (شامل حذف لایه های رنگ افزوده شده و بازسازی تزیینات برنجی دروازه ها)، سنگفرش کف، تثبیت کاشی کاری، تعمیر شیروانی و بازشوه ای طبقه فوقانی. در این دوره تعمیرات، بعد از هفت سال دروازههای سردر باغ ملی روی پاشنه چرخید و این محوطه تاریخی در معرض دید عموم قرار گرفت.
دوره سوم
زمان: سال 1390
مجری: سازمان زیباسازی شهر تهران
اقدامات: مرمت بخشهای آسیب دیده شیروانی، مرمت و تعویض خرپای چوبی، اصلاح سیستم دفع رطوبت صعودی، مرمت درب فلزی ورودی با توجه به الگوی تاریخ، مرمت تزیینات کاشی، مرمت و پاکسازی سطوح آجری، مرمت سنگ، مرمت در و پنجره های چوبی، مرمت فضای داخلی اتاقهای فوقانی، ساماندهی تاسیسات الکتریکی و مکانیکی و محوطه سازی.

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

  • کتاب روان شناسی تبلیغات تجاری حاصل سال ها تجربه ی ساترلند در حوزه ی تبلیغات تجاری است. این کتاب، رمز و راز تأثیرات تبلیغات را می گشاید و برخی از ساز و کارهای روان شناختی…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

بنر لینک کتابخانه

نگارخانه