چاپ کردن این صفحه

گفت وگو با مصطفی آروند، دبیر اجرایی جشنواره دایره خلاق

مبلمان شهری به ابزار و وسایلی اطلاق میشود که در سطح شهر برای آسانتر کردن زندگی شهری شهروندان تعبیه شده است و برخلاف تصور رایج، گستره وسیع تری از نشیمن های شهری را شامل میشود. مبلمان شهری قسمت بزرگی از زندگی شهری شهروندان را تشکیل داده و همواره در معرض دید عموم قرار دارند و روزانه مورد استفاده درصد زیادی از شهروندان قرار میگیرند. به همین جهت است که میتوانند نقش پررنگی در ترسیم چهره ای دوست داشتنی از شهر برای شهروندان داشته باشند. سازمان زیباسازی شهر تهران هم در راستای جذب مشارکت و تعامل شهروندان، تشویق و ترغیب هنرمندان، طراحان و متخصصان حوزه مبلمان شهری و بهکارگیری ایده های نو، اقدام به برگزاری جشنواره ملی طراحی مبلمان شهری (دایره خلاق) کرده است. در ادامه، برای معرفی هرچه بهتر جشنواره ملی طراحی مبلمان شهری (دایره خلاق) با دبیر اجرایی ستاد برگزاری این جشنواره گفت وگویی داشته ایم.
یک تعریف ساده از جشنواره دایره خلاق برای معرفی بهتر این رویداد چه تعریفی میتواند باشد؟
جشنواره دایره خلاق برای چهارمین بار است که برگزار میشود. دایره خلاق در واقع یک رویداد جشنواره محور است که در طول این چند سال که برگزار شده است، یک رقابت برای طراحی مبلمان شهری بوده که این رفتار رقابتی را در بطن این رویداد میتوان یافت. در کنار این مسابقه، رویداد از نمایشگاه آثار طراحی شده و همچنین سلسله نشست هایی در حوزه دیزاین و طراحی که توسط افراد داخل و خارج ایران برگزار شده است، تشکیل شده .
هدف اصلی از برگزاری این جشنواره چیست؟
هدف اصلی جشنواره از نظر من ارتقای دیزاین مبلمان شهری به وسیله ایده های متخصصان این حوزه و کمک گرفتن از آنها در همین راستاست. این امر همیشه در زمره مسئولیتهای سازمان زیباسازی بوده است و سازمان نیز با همکاری پیمانکاران همین حوزه این امر را به انجام میرساند و انجام این کار در همان حیطه خود سازمان محدود میماند، اما با برگزاری جشنواره دایره خلاق، گستره این کار از سازمان خارج و مشارکت های بیرونی نیز جذب سازمان میشوند. البته که خط مشی این طراحی ها را خود سازمان مشخص میکند. این برون سپاری کمک میکند سازمان بتواند از طراحان و متخصصان خارج از سازمان در راستای اهداف خود کمک بگیرد. اولین هدف این جشنواره حس تعلق شهروندان به شهر است. دومین هدف نیز مشارکت شهروندی و ایجاد یک فضای تعاملی شهروندان برای خلق عناصر مبلمان شهری است. هدف بعدی نیز کشف استعدادها در همین حوزه است.
شرایط و ضوابط این جشنواره برای شرکت کردن هنرمندان، متخصصان و علاقه مندان این حوزه چیست؟
حضور شرکت کنندگان در این رویداد آزاد پیش بینی شده است، اما منطقا اکثر مخاطبان ما طراحان صنعتی، معماران، فعالان ارتباط تصویری و هنرمندان مرتبط هستند. اما تعداد قلیلی هم بودند که به رغم تخصص غیرمرتبط، حوزه هایی مانند علوم انسانی و جامعه شناسی، در این رویداد شرکت کرده و اکثرا هم در قالب یک تیم آثار خود را برای جشنواره فرستاده بودند. علت آن هم موضوع این دوره از جشنواره بود که به مبلمان تعاملی اختصاص یافته بود. در این دوره از اختصاص شرایط ویژه برای شرکت در رویداد اجتناب شده بود و سعی بر ایجاد فضای تعاملی با شهروندان بود. کمااینکه در این دوره از هر سن و قشر با هر نوع تحصیلات شرکت کنندگانی حضور یافتند. اما با این وجود، آمار کلی حکایت از این داشت که طراحان صنعتی در صدر شرکت کنندگان قرار دارند و بعد از آن به ترتیب معماران، شهرسازان و گرافیستها درصد بالایی از شرکت کنندگان ما را تشکیل میدادند.
چه شرایط ویژه ای برای جذب مشارکت بیشتر هنرمندان فعال در این عرصه در نظر گرفته شده بود و هنرمندان چند درصد شرکت کنندگان را شامل میشدند؟
اولین ویژگی که برای جذب بیشتر مشارکت هنرمندان مشخص شد، جایزه ای بود که پس از داوری به آثار منتخب تعلق میگرفت. دومین ویژگی هم سعی در جذب مخاطبان سازمان زیباسازی از طریق صفحاتی در شبکه های اجتماعی و برون سپاری ها بود. از طرفی، از سایر هنرمندانی که در ارکان جشنواره مانند شورای سیاستگذاری قرار گرفتند، کمک خواستیم، از جمله خانم غزل شاکری و آقای رضا کیانیان. این یک مدل از جذب مشارکتهایی بود که سازمان در نظر گرفت، چراکه موضوع جشنواره مبلمان های تعاملی در پهنه فرهنگ و هنر رودکی بود.
دلیل انتخاب پهنه فرهنگ و هنر رودکی برای محوریت کلی چهارمین دوره از جشنواره دایره خلاق چه بود؟
پهنه فرهنگ و هنر رودکی واقع در منطقه11 شهرداری تهران، منطقهای است که از نظر جغرافیایی به خیابانهای ولیعصر، حافظ، نوفل لوشاتو و انقلاب راه دارد و در این چهارضلعی قرار دارد. بخش اعظمی از بناهای فرهنگی مثل تالار وحدت و تئاتر شهر و رویدادهای فرهنگی، هنری در این حیطه واقع شده و اجرا میشود، لذا حیطه را در همین محدوده مربع جغرافیایی که عرض شد، اعلام کردیم. از طرفی دیگر، هدف سازمان در این رویداد ایجاد فضای تعاملی بود. تعامل از دو جهت، از یک جهت تعامل انسانها با یکدیگر مانند اینکه شهروندان در سطح شهر هنگام استفاده از مبلمانهای شهری، بتوانند با یکدیگر روابط اجتماعی و تعاملات اجتماعی داشته باشد و از جهت دیگر، تعامل با المانهای شهری بوده است. به همین خاطر شرکت کنندگان حتی مقید به ارائه یک نوع خاص از مبلمان شهری نشده اند و در انتخاب و ارائه اثر میتوانند آزادانه تر عمل کنند.
تعداد آثار ارسالی و منتخب چقدر بوده است؟
از ابتدای امر و هنگام انتشار فراخوان، مقرر بود از بین تمامی آثار ارسالی، فارغ از تعداد آنها، 40 اثر در رده آثار راه یافته به مرحله نهایی قرار گیرند. 40 اثر باید در ابعاد ماکت ساخته شده و با یک صفحه ارائه (شیت پرزانته) برای معارفه اثر خود تا هشتم بهمن ماه در اختیار سازمان قرار دهند. 325 اثر ارسالی از طرف 484 شرکت کننده ارسال شده است. علت اینکه تعداد آثار ارسالی از تعداد شرکت کننده ها کمتر بود، این است که تعدادی از شرکت کنندگان در قالب یک تیم اقدام به خلق اثر و ارسال آن به منظور شرکت در جشنواره کرده بودند. از این تعداد در مرحله نخست، 40 اثر به عنوان آثاری که به مرحله بعد راه پیدا میکنند، انتخاب کردیم. صاحبان این 40 اثر باید آثار خود را در قالب ماکت ارائه کنند و 10 اثر از بین این 40 اثر انتخاب میشوند.
روند پروسه داوری آثار به چه صورت انجام گرفت؟
پنج شاخص برای داوری وجود داشت که این معیارها از طریق کمیته علمی به داوران طی برگزاری سه جلسه با داوران در میان گذاشته شد و پس از حصول توافق، این معیارها برای داوری در نظر گرفته شد. این شاخصها به ترتیب 1. خلاقیت 2. هماهنگی با هویت پهنه 3. قابلیت اجرایی 4. خوشایندی برای مخاطب و 5. هماهنگی با نیاز کاربران بود. طراحان بر اساس این معیارها آثار خود را طراحی و ارسال کردند. پس از داوری اولیه و انتخاب 40 اثر، یک لیست رزرو نیز به وجود آمد.
روند اجرای آثار به چه صورت خواهد بود؟
40 اثر منتخب بر طبق ماکتهایی که ارائه دادند، از طرف همان هیئت داوران بر اساس معیارهایی که گفته شد، در معرض داوری ثانویه با جزئیات و دقت بیشتر قرار میگیرند که در این مرحله تنها 10 اثر انتخاب میشود. به این 10 اثر نفری 15 میلیون تومان کمک هزینه ساخت اثر تعلق خواهد گرفت. هشتم بهمن ماه آثار ماکت و شیت پرزانته از طرف سازمان تحویل گرفته خواهد شد. 10 بهمن ماه این 40 اثر داوری خواهد شد و 12 بهمن ماه اسامی 10 اثر نهایی اعلام خواهد شد. برای طراحان این 10 اثر طی یک جلسه توجیهی مشاوره فنی لازم داده خواهد شد تا طراحان برای ساخت اثر اطلاعات لازم اعم از مواد لازم تا... را داشته باشند و برای ساخت به آنها کمک خواهد شد. 33 روز بعد آثار ساخته شده این برگزیدگان در محل برگزاری اختتامیه جشنواره به نمایش گذاشته میشود و در همان مرحله داوری نهایی صورت خواهد گرفت که طی آن به پنج اثر برگزیده نفری 20 میلیون تومان جایزه داده میشود که مجموع جوایز 100 میلیون تومان خواهد بود.
در بحث مبلمان شهری تا چه حد از نمونه های خارجی الگوبرداری شده است و چقدر به بحث علمی استانداردهای جهانی نزدیک شدیم؟
در خلال این جشنواره سعی شد در جهت رعایت جنبه آموزشی و علمی برای شرکت کنندگان در اثنای مهلت دو ماه های که برای طراحی در نظر گرفته شده بود، کارگاه های آموزشی برگزار شود. پس از انتشار فراخوان شرکت کنندگان حدود 45 روز تا دو ماه برای طراحی فرصت داشتند که در خلال این فرصت برای آنها کارگاه های آموزشی در نظر گرفته شد تا شرکت کنندگان از فضا دور نباشند و با معیارها، انتظارات مدنظر و استانداردها آشنا شوند. پهنه فرهنگی هنری رودکی نیز به آنها معرفی شد و طی این نشست شرکت کنندگان توجیه شدند که برای چه مکانی قرار است طراحی صورت گیرد. حتی خیلی از شرکت کنندگان به بازدید از پهنه رفتند و اینگونه با این منطقه بهتر آشنا شدند و تحقیقات میدانی صورت گرفت. از نظر استانداردهای جهانی میتوان گفت مبلمان های شهری ما مدت مدیدی است که همسو و همپایه استاندارد جهانی است، اما در حال حاضر آیتم های جدیدی در سطح جهان مطرح شده است که باید در خصوص آنها نیز استانداردسازی مناسب صورت گیرد، حتی برخی شرکت کنندگان در همین جشنواره گزینه های جدیدی را ارائه کردند که در تعاریف پیشین نمی گنجد. به عنوان مثال، تعریف ساده مبلمان شهری شامل نیمکت، سطل زباله، نرده، گلدان و... است، اما امروزه ما با 23 آیتم روبه رو هستیم که شرکت کنندگان آن را طراحی کرده اند. خیلی از شرکت کنندگان به استانداردها نزدیک بوده اند و علت آن هم برگزاری جلسات آموزشی و توجیهی در خلال طراحی و گستره وسیع دستیابی به اطلاعات و انتشار این استانداردها در صفحات اجتماعی است.
این دوره از جشنواره نسبت به دوره های قبل چه تفاوتهایی دارد؟
تفاوت اصلی این دوره از جشنواره در تمرکز بر تعاملی و آزاد بودن شرایط برای شرکت کنندگان بود. شعار این دوره از جشنواره «مبلمان شهری برای همه» بود. خیلی از شرکتکنندگان این دوره به طور تخصصی در حوزه مبلمان شهری فعال نبودند و حتی شرکت کنندگانی داشتیم که از میان زنان خانه دار و کودکان در این رویداد شرکت کرده بودند. حتی اگر آثار خیلی از آنها در زمره آثار نهایی قرار نگیرد، باز هم آنها را از دست ندادیم و سعی کردیم به صورت تعاملی با آنها نیز در ارتباط باشیم و آثار این دسته از شرکت کنندگان را نیز داشته باشیم. نکته مهم بعدی این است که در این دوره از جشنواره ما یک بخش جایزه مردمی داریم. جایزه این بخش به اثری تعلق میگیرد که از نظر مردم جزو آثار منتخب بوده است که اگر حتی یک اثر از بین پنج اثر نهایی جزو آثار منتخب مردم باشد، جشنواره به رسالت خویش عمل کرده است.