نگاهی چلچراغی بر مفهوم مبلمان شهری هوشمند در دنیای هوشمند

موج جدیدانقلاب شهری

چیزی که خانه را برای آدمها به خانه تبدیل میکند، مبلمان و وسایل درونِ آن است. به محض اینکه فرد قدم به درون خانه میگذارد، از مبلمان استفاده میکند. لامپ را روشن میکند، روی مبل مینشیند و فیلم تماشا میکند، زبالهاش را در سطل زباله میاندازد و روی صندلیِ راحتی کتاب میخواند. اما دنیای امروز پیشرفتهایی کرده، ابزار هوشمند جای ابزار قدیمی و سنتی را گرفته، حتی مبلمان هم میتواند هوشمند باشد و عین همین قضیه در مورد مبلمان شهری صدق میکند. یعنی میتوان از مبلمان هوشمند برای سطح بهره گرفت. در کشورهای پیشرفته جهان با مبلمان شهریِ هوشمند به سمت شهرهای هوشمند گام برمیدارند. در واقع طراحان شهری سعی دارند با پیش کشیدنِ چنین طرحها، شهرها را به محیطی جذابتر و بهتر برای شهروندان تبدیل کنند. همانطور که تکنولوژی با ورود خود به زندگی آدمها، شرایط را برای آنها بهتر کرده، میتواند با ورود به عرصه هایی نظیر مبلمان شهری هم همین آسایش و راحتی را به شهروندان هدیه کند. به همین خاطر است که این روزها مفهوم «مبلمان شهری هوشمند» برای بهبود شرایط زندگیِ شهروندان به میدان آمده است. میتوان با مبلمان شهری هوشمند همه شهرهای جهان را به شهرهای هوشمندی تبدیل کرد که در آن شهروندان با راحتی بیشتری در کنار هم زندگی میکنند. اما مبلمان هوشمند شهری که از آن سخن میرود، به چه معناست و چه کاربردهایی میتواند در زندگی روزمره انسانها داشته باشد؟
شهرهایی که امروز انسانها در نقاط مختلف دنیا به ویژه در کشورهای توسعه یافته و همچنین در برخی از کشورهای در حال توسعه در آن زندگی میکنند، به مکانهایی شلوغ و پرتردد تبدیل شده اند. فرقی نمیکند چه ساعتی از شبانه روز باشد، یک شهر پیشرفته همیشه شلوغ است و همیشه میتوان حضور انسانها را در نقاط مختلف آن مشاهده کرد. برخی روی نیمکتهای شهری و پارکها نشسته اند، برخی در ایستگاههای اتوبوس انتظار میکشند و برخی هم دیگر نقاط عمومیِ شهر را اِشغال کرده اند. خیابانها هم همیشه شلوغ اند و خودروها و وسایل نقلیه مختلف همیشه در خیابان در حال تردد هستند. در تمام مکانهای شهری، ابزاری وجود دارند که مورد استفاده عموم مردم قرار میگیرند: نیمکتها، ایستگاه های اتوبوس، علایم راهنمایی و رانندگی، سطلهای زباله، صندوق های پستی، تابلوهای اعلانات و تبلیغات و بسیاری از دیگر موارد. همه این ابزار شهری را در یک طبقه میگذارند؛ مبلمان شهری. اما با حضور فناوری و نوآوری میتوان این ابزار و مبلمان شهری را متحول کرد، به گونه ای که به برق مجهز شوند و بتوانند خودشان را تحت کنترل داشته باشند. در واقع میتوان آنها را هوشمند کرد و این همان چیزی است که طراحان شهری امروزه برای ساختن شهرهای هوشمند مورد بهره برداری قرار میدهند و به آن «مبلمان شهریِ هوشمند» میگویند.

محبوبیت هوشمندها در قرن بیست ویکم
مبلمان شهریِ هوشمند که گاهی به آن مبلمان خیابانیِ هوشمند نیز میگویند، این روزها به صورت گسترده مورد استقبال طراحان شهری قرار گرفته و به همین خاطر در شهرهای مختلف جهان در حال اجراست. درصدِ شهرها و اجتماعاتی که از ابزار و مبلمان شهری هوشمند بهره میگیرند، به سرعت در جهان در حال افزایش است. این ابزار و محصولات که اغلب با برق کار میکنند، قابلیت هایی دارند که میتواند کیفیت زیرساخت های زندگیِ عمومی را افزایش بدهد. برای مثال این ابزار میتوانند اینترنت بیسیم (WiFi) در اختیار شهروندان یا توریستها قرار دهند و درنتیجه میتوانند کیفیت زندگیِ آنها را بالا ببرند و شرایط را برای آنها بهتر کنند. فرقی نمیکند این ابزاری که هوشمند میشوند، یک ایستگاه اتوبوس باشد، یا یک علامت راهنمایی و رانندگی، به هرحال میتواند زیرساخت های زندگی را متحول کند و ابزاری مفید را در اختیار افراد جامعه قرار بدهد. انواع مختلفی از این ابزار در سطح شهرهای هوشمند یافت میشود که نگاهی بر آنها خالی از لطف نیست. آنها صرفا برای انسان قرن بیست ویکمی ساخته شده اند و محبوبیت گستردهای دارند.

وقتی در ایستگاه اتوبوس انتظار میکشید تا اتوبوس بیاید، یا وقتی در یک مکان عمومی نظیر پارک میخواهید روی نیمکتی بنشینید و دقایقی استراحت کنید، اصولا یک نیمکت ساده میخواهید. اما این نیمکت میتواند قدری پیچیده شود و این پیچیدگی با هوشمندی اش ایجاد میشود. یعنی تصور کنید روی نیمکتی نشسته اید که از به روزترین فناوری ها بهره میگیرد و شما میتوانید علاوه بر استراحت و نشستن روی صندلی، کارهای دیگری هم به وسیله آن انجام دهید.
نیمکت های هوشند مجهز به اینترنت بیسیم هستند و مطابق با نیازهای قرن بیست ویکمی ساخته شده اند. نکته مهم در مورد تامین برقِ مورد نیاز این نیمکتها این است که از انرژی خورشیدی برای تامین نیاز خود بهره میگیرند. یعنی این نیمکتها به جدیدترین فناوری ها و پنل های خورشیدی مجهزند و میتوانند انرژی مورد نیاز خود را از طریق انرژی خورشید تامین کنند. یکی از ویژگی های خوبی که این نیمکت های هوشمند دارند، این است که میتوانند آب باران را ذخیره کنند. یعنی در هنگام بارش، مانند انبار آب عمل میکنند، آب در آنها ذخیره میشود و در موقعیت مناسب مورد استفاده قرار میگیرد. به این ترتیب، این نیمکت ها نه تنها میتوانند فضایی برای استراحت افراد فراهم کنند، بلکه منبعی برای ذخیره آب نیز هستند. آبی که در این نیمکتها ذخیره میشود، اغلب برای آبیاریِ چمن و گل وگیاهِ درونِ پارک ها مورد استفاده قرار میگیرد. برخی از این نیمکت های هوشمند میتوانند میزی را در اختیار شما بگذارند تا بتوانید کتابی روی آن بگذارید و مطالعه کنید. نیمکت های هوشمند را میتوان در مکانهای مختلف تعبیه کرد، از پارکها گرفته تا ایستگاههای اتوبوس، فضاهای دانشگاهی و بسیاری از نقاط دیگر که نیمکتهای معمولی در آنها قرار میگیرد.

سطلهای زباله هوشمند
سطلهای زباله هم میتوانند هوشمند باشند. آنها میتوانند کاربردهای فراوانی هم در سطح شهر داشته باشند. در واقع سطل زباله یکی از ضروریترین اقلام شهری است که مورد استفاده شهروندان قرار میگیرد. سطلهای زباله هوشمند عموما به جعبهای متصل اند که ابزار دیجیتال در آن قرار دارد. این جعبه نقش مغز سطل زباله را ایفا و همه چیز را بررسی میکند. برای مثال سطح زباله هوشمند میتواند وزن زباله ها را بررسی کند و به شهروندان نشان میدهد تا چه اندازه زباله میتوانند درون سطح بیندازند. یکی از مشکلاتی که در زمینه سطل های زباله وجود دارد، این است که در تابستان با گرما و بیاحتیاطیِ برخی شهروندان دچار حریق میشوند. این سطلهای زباله، حس گرهای دمایی دارند که میتواند مانع از بروز آتش سوزی شود. به این ترتیب، این سطلها میتوانند به صورت همه جانبه مانع از آسیب رسانی به محیط زیست شوند. در آینده ای نه چندان دور، سطلهای زباله شبیه به ربات هایی خواهند شد که قادر به انجام هر کاری هستند.

تابلوهای تبلیغاتی
تابلوهای تبلیغاتی چیزهای جدیدی نیستند. اما این تابلوها هم با تغییرات بزرگی روبهرو شده اند. شکل تبلیغات به کلی تغییر کرده است. در واقع میتوان گفت انقلابی در این زمینه رخ داده است. مهمترین انقلاب هم در این زمینه، دیجیتال شدن است. تابلوهای تبلیغاتی که دیجیتال میشوند، شهرها را هوشمندتر نشان میدهند. در واقع آنها فضایی مناسب برای آگهی های دیجیتال فراهم میکنند. البته این تابلوهای تبلیغاتی رفته رفته به کمک پیشرفت فناوری به ابزاری کارآمدتر نیز تبدیل شده اند. برای مثال در برزیل تابلوهایی برای تبلیغات طراحی شده که میتوانند آب موجود در جو زمین را جذب کنند. این تابلوها میتوانند 96 لیتر آب از رطوبت موجود در جو زمین دریافت کنند. این آب وارد زمینی میشود که زیر تابلوهاست و به شکل آبهای زیرزمینی، جذب زمین میشود.

ایستگاه های اتوبوس هوشمند
یکی از اماکن شهری که بیشترین تعداد افراد در آن جمع میشوند و با هم ارتباط برقرار میکنند، ایستگاههای اتوبوس است. به همان اندازه ایستگاه های مترو و قطار اهمیت دارند. اگر این اماکن را به اینترنت بیسیم مجهز کنیم، در حقیقت فضای امن و مناسب برای شهروندان فراهم کرده ایم. افرادی که در این مکان در انتظار ایستاده اند نیز شرایط بهتری را تجربه خواهند کرد. میتوان از تابلوهای تبلیغاتیِ هوشمند نیز در این اماکن بهره گرفت و ظاهر ایستگاه ها را هوشمندتر کرد.

جعبه های کنترل هوشمند
ابزاری در سطح شهر وجود دارد که به فرایند حمل ونقل شهری کمک میکند. ما آنها را میبینیم و طراحان شهری آنها را جزئی از مبلمان شهری میدانند. اما این ابزار میتواند با هوشمند شدن هم کارایی بیشتری داشته باشد و هم ظاهر بهتری پیدا کند. ابزارهای جدیدی که در این زمینه به صورت هوشمند طراحی میشوند، میتوانند با الگوریتم های هوشمندانه خود داده ها را به درستی مورد استفاده قرار دهند و درنتیجه کارایی بهتری خواهند داشت. این ابزارها میتوانند به طور متوسط 22 درصد از ترافیک شهری را کاهش دهند. درنتیجه میتوان به کمک این ابزار دستکم ترافیک را مدیریت کرد.

چرا باید مبلمان شهری را هوشمند کرد؟
فرقی نمیکند خانه باشد، هتل، محل کار، دانشگاه یا ساختمان تجاری، به هرحال افراد به دنبال راهی برای جذابتر کردنِ مبلمان و وسایل زندگی خود هستند. افراد در شهرهای هوشمند هم به دنبال همین مسئله اند. آنها میخواهند با مبلمان شهریِ هوشمند، فضای بهتری داشته باشند. در واقع آنها به دنبال تبدیل کردنِ نامکانها به مکان هستند. در این ماجرا هم دولت و هم شهروندان نفع خواهند برد. یکی از مسائل مهم بهره بردن از انرژی خورشیدی و همچنین آب هایی است که به طور معمول به هدر میرود. وقتی ابزار و مبلمان شهری هوشمند میشوند، دیگر این منابع انرژی تلف نمیشوند. این امر باعث میشود آگاهی افراد نیز نسبت به مسائل مختلف افزایش پیدا کند. علاوه بر آن، در مصرف انرژی هم تا جای ممکن صرفه جویی میشود. به این ترتیب، همه از این جریان نفع خواهند برد. یکی از نکات مهم در مورد شهرهای هوشمند این است که مکانی بهتر برای افراد معلول خواهد بود. شهروندانی که با نقص عضو در سطح شهر رفت وآمد میکنند، میتوانند از مبلمانی بهره مند شوند که برایشان کاربردی است. در واقع طراحان شهری در شهرهای هوشمند به فکر ایجاد شهری هستند که برای همه شهروندان از جمله شهروندانِ معلول قابل کاربرد باشد. در بسیاری از شهرهای توسعه یافته جهان، افراد معلول میتوانند به راحتی از خیابان عبور کنند، از نیمکتها بهره بگیرند و در ایستگاهها مثل بقیه در انتظار وسیله نقلیه باشند، بدون اینکه آزار ببینند، این مسئله صرفاً به این خاطر اتفاق افتاده که طراحان شهری در مرحله طراحی به فکر آنها نیز بوده اند. روی هم رفته میتوان گفت مبلمان شهریِ هوشمند و شهرهای هوشمند در حقیقت فضایی است که برای همه کاربرد دارد و درنهایت برای انسانِ قرن بیست ویکمی ساخته شده است. در این فضا از فناوری و نوآوری هایی بهره گرفته شده که به نفع انسان امروزی است. دیری نخواهد گذشت که همه شهرهای دنیا به امکاناتی مجهز خواهند شد که برای همه افراد موثر و کاربردی خواهد بود، آنها شهرهای هوشمند خواهند بود. شهرهای هوشمند در حقیقت انقلابی است که در آینده در همه شهرهای جهان به پا خواهد شد.
منبع: اسمارتسیتی پرس

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

  • ماه نامه "همشهری ماه" شماره 84 که در مهر 90  انتشار یافت صفحاتی را به موضوع "زیبایی شهر، عینیت عدالت برای شهروندان" اختصاص داد برای بارگزاری این مطلب اینجا را کلیک کنید دو ماه نامه…
معرفی کتاب و انتشارات سازمانی

آمار و اطلاعات

نگارخانه