عباس افتخاری، عضو هیئت داوران چهارمین جشنواره مبلمان شهری (دایره خلاق)

روند ساخت و تولید مبلمان شهرى

از زمانی که تمدن شهری در حال شکل گیری بود، نیاز به مبلمان شهری نیز جزء لاینفک این پدیده تلقی گردید. از مردم معمولی تا دست اندرکاران شهری و طراحان، همه به گونه ای در پدید آوردن عناصر مختلف شهری نقش داشته اند. بنا به فراخور زمان، محیط جغرافیایی، کاربرد، مصالح در دسترس، قابلیت مواد، دانش روز، توانمندی فرد، تعداد و قیمت تمام شده، سازندگان مواد و روش ساخت را انتخاب میکردند. البته همواره فرهنگ و باورهای جامعه و حتی در خیلی موارد سبک طراحی و مد نیز بر آنها تاثیر چشمگیری داشته است. چیزی که امروزه نیز همین قواعد به گونه ای الگوی راه هستند.
مشخص است که بسیاری از فاکتورهای مذکور بر انتخاب مواد و مصالح و روش ساخت موثرند. مثلا برای ساخت یک نیمکت بتنی با گوشه های زاویه دار میتوان از قالب های فلزی یا چوبی بهره برد، ولی هنگامی که فرم آنها منحنی میشود، تنها قالب هایی مانند فایبرگلاس یا قالب های قابل انعطاف لاستیکی و سلیکونی است که کاربرد خواهند داشت. برای ساخت یک نیمکت با پایه های فلزی بهتر است پس از انتخاب پروفیل یا فلز ریخته گری مورد نظر و اتمام مراحل اصلی ساخت، آن را در حوضچه روی مذاب گالوانایز کرد تا طول عمر آن افزایش یافته و نیاز به رنگ آمیزی های هزینه بر دوره ای آن از بین برود. در دهه های گذشته عموما به پیروی از سبک پارک های اروپایی، از نیمکت هایی با پایه چدن ریختگی دارای نقوش غالبا گیاهی استفاده میشد که از عمر و استایل خوبی نیز برخوردار بودند و در برابر تنش های واردشده سالها دوام می آورد. امروزه با توجه به در دسترس بودن مواد و ابزار میتوان انتخاب های بیشتری داشت، ولی همه این مصالح در مبلمان شهری مناسب نیستند و بیشتر جنبه کاربری خانگی، نمایشگاهی، اداری و غیره را دارند. به طور مثال نیمکت های پلاستیکی از شاخه های ترموپلاست مانند پلی اتیلن، پلی پروپیلن، ایبیاس، پلی اورتان، پلی کربنات، چه مقاوم شده با افزودنی های ضدآفتاب و چه تقویت شده با الیاف شیشه که با روشهای تزریق، آرتیام، بیامسی، بادی، چرخشی و امثالهم ساخته میشوند، کاربردهای شهری اندکی دارند.
اقتصاد که یکی از مهمترین فاکتورهای هر پروژه ای است، طراحان را مجاب کرده تا از خطوطی در طراحی استفاده کنند که روش ساخت آن پیچیده و هزینه بر نباشد و از سویی مصالحی را پیشنهاد بدهند که علاوه بر دوام مناسب، از سادگی در ساخت برخوردار باشد. سازندگان مبلمان شهری نیز تمایل دارند با رعایت استانداردهای لازم، محصول تولیدیشان با کمترین قیمت ممکن و بیشترین سرعت ساخته شود. همچنین تولیدکنندگان مایل اند طراح، هر عنصر شهری را طوری طراحی کرده باشد تا کمترین جای ممکن را در حمل ونقل اشغال کند. برای متولیان نصب، تعمیر و نگهداری نیز فاکتورهایی مهم هستند تا هر عنصر شهری به راحتی امکان نصب داشته و در طول دوره استفاده، کمترین هزینه و نگهداری را نیاز داشته باشد.
برخی پلاستیکهای تقویت شده که معمولا از گروه ترموست ها هستند، در ساخت عناصری از مبلمان شهری کاربرد بسیاری دارند، زیرا معمولا به سبب بزرگی و فرم دار بودنشان، نیاز به سرعت در تولید، قیمت تمام شده، دوام، تیراژ رنگ پذیری، مقاومت و ضربه پذیری، مصالح مناسبی برای ساخت هستند. کیوسکهای روزنامه و گل فروشی از عمده این عناصر شهری برای ساخت با مصالح ذکرشده هستند. کامپوزیت متریال یا مواد مرکب یا اصطلاحا فایبرگلاس نامه ایی است که به مصالح این عناصر مبلمان شهری اطلاق میشود.
البته باید متذکر شد که در این بحث، منظور از عناصر مبلمان شهری آنهایی هستند که تکرارپذیر بوده و در تعداد تولید میشوند. وگرنه مجسمه ها از عناصر مهم هر شهری محسوب میشوند که در این مقوله نمی گنجند.
در آخر اینکه مواد و مصالح و روشهای ساخت ابزاری هستند در دست طراح و سازنده و این خلاقیت و زیبایی است که وقتی با آیتم های ذکرشده درهم می آمیزد، روحی انسانی می یابد و موجب آرامش و لذت بصری و عملی میگردد.

تبلیغات فرهنگی

آمار و اطلاعات

نگارخانه