شهر شیراز نقش زیادی در تحول خطوط دارد/ عدول از شیوه یاقوتی از دوره صفوی به بعد آغاز می شود

علیرضا هاشمی نژاد استاد و هنرمند خوشنویس گفت: عده ای بغداد را در قرن هفتم و هشتم مرکز خط به خصوص خط نسخ میدانند در حالی که شهر شیراز در تحول خطوط در طول تاریخ نقش زیادی دارد. تحول خط نسخ از یاقوت تا دوره تیموری در شرق ایران صورت می‌گیرد.
 

به گزارش روابط عمومی و امور بین الملل سازمان زیباسازی شهر تهران؛ علیرضا هاشمی نژاد استاد و هنرمند خوش‌نویس در سومین نشست از نشست های تخصصی تحلیل زیبایی شناختی نسخ ایرانی با نسخ یاقوتی و عثمانی گفت: ما در ارتباط با خط نسخ و دیگر خطوط باید به یک صورت بندی در تحلیل روند تحولات برسیم.

وی افزود: در شناخت خط ها به دنبال برتری خطوط و مقایسه آنها با یکدیگر نیستیم بلکه به دنبال یک تحلیل همه جانبه و اتفاقاتی که در این خصوص افتاده، هستیم.

این هنرمند خوشنویس با اشاره به اینکه در خصوص خط نسخ کم کاری هایی صورت گرفته است، تصریح کرد: در منابع مختلف وجود این کم کاری ها باعث شکل گیری نسخ از قرن سوم و چهارم‌ تا دوره یاقوت شد.

هاشمی نژاد با بیان اینکه یکی از قدیمی ترین نمونه های باقی مانده از خط نسخ قرآن ابن بواب است، تاکید کرد: بدون تردید باید تعریف درستی از معرفی خطوط داشته باشیم به همین منظور شکل حروف و نوع ترکیب قرآن ابن‌بواب مهمترین پارامترهایی هستند که می توانیم در تعریف از آنها استفاده کنیم.

وی ادامه داد: یکی از علائمی که باعث شده عده ای این خط را به عنوان خط نسخ بشناسند نوع نوشتن بعضی از کلمات باشد. خط ریحان ابن بواب در این دوره باعث شده که خطوط از یکدیگر فاصله بگیرند و شاکله خود را پیدا کنند.

به گفته این هنرمند خوشنویس از قرن چهارم تا قرن هفتم خط نسخ آمیختگی زیادی با خط ریحان دارد. تنوع نسخه های ثبت شده به نام یاقوت در داخل و خارج از کشور بسیار زیاد است.

هاشمی نژاد اضافه کرد: دو نکته مهم در ارتباط با ایجاد تحول در خط نسخ پیش از یاقوت و بعد از یاقوت وجود دارد. از قرن سوم ‌تا هفتم این خط را به عنوان خطی در ارتباط با کتابت در امور تحریری میشناختند و هرگز جنبه زیبایی شناختی نداشت.

وی در ادامه با تاکید بر اینکه خط نسخ جزء کم کاربردترین خطوط برای کتابت قرآن تا قرن هفتم است، گفت: یاقوت شاکله این خط را تغییر داد. ساختار کاربرد خط نسخ جزو مهمترین دلایل تغییر در خط است.

این هنرمند خوشنویس یادآور شد: در ارتباط با اصول خوشنویسی در دوره پیش از یاقوت اگر به جزییات توجه کنیم می توانیم متوجه اصول دیگری مانند ترکیب، تناسب و دیگر مباحث شویم. در این دوره از توجه به حسن وضع به حسن تشکیل هم رسیدیم.

هاشمی نژاد با بیان اینکه توجه به خط نسخ در کتابت قرآن اثر مهمی در کلیت خوشنویسی گذاشت، تصریح کرد: با این اتفاق هندسه خوشنویسی تغییر یافت و ترکیب کلی آن نیز تحت قواعد روشن تری قرار گرفت.

وی بیان کرد: عده ای بغداد را در قرن هفتم و هشتم مرکز خط به خصوص خط نسخ میدانند در حالی که شهر شیراز در تحول خطوط در طول تاریخ نقش زیادی دارد. تحول خط نسخ از یاقوت تا دوره تیموری در شرق ایران صورت می‌گیرد.

استاد و هنرمند خوشنویس در ادامه با اشاره به اینکه در دوره قاجار از بسیاری اشتباهات که به خوبی در خط نسخ ایرانی وجود داشته، عدول کرده ایم، تصریح کرد: عدول از شیوه یاقوتی از دوره صفوی به بعد آغاز می شود. از اواخر دوره تیموری تنوع خط در ایران افزایش یافت.

تبلیغات فرهنگی

معرفی کتاب

آمار و اطلاعات

نگارخانه